Polski modernizm wyrósł z paradoksu – był projektem nowoczesności rozwijanym w kraju naznaczonym niedoborem materiałów, ograniczeniami technologicznymi i politycznymi konsekwencjami historii. Projektanci nie traktowali jednak tych warunków wyłącznie jako przeszkody. Przeciwnie – wykorzystywali dostępne materiały, takie jak len, konopie, drewno czy wióry jako impuls do eksperymentu i poszukiwania nowych form odpowiadających na codzienne potrzeby oraz zmieniających sposób życia.
Wystawa Polski modernizm. Walka o piękno zorganizowana przez Fundację Visteria przygląda się temu doświadczeniu, sytuując je pomiędzy niedoborem a ambicją, funkcją a formą oraz lokalnością a europejską nowoczesnością. Po raz pierwszy zaprezentowana podczas Milan Design Week 2026, w Warszawie powraca w nowej odsłonie, przygotowanej specjalnie dla Willi Gawrońskich. Historyczna architektura budynku zostaje skonfrontowana z językiem modernizmu, a jego wnętrza poddane transformacji. Charakterystyczna zielona płachta na fasadzie nawiązuje zarówno do warunków, w jakich rozwijał się polski modernizm, jak i do planowanej rewitalizacji willi.
Warszawska prezentacja została wzbogacona o dzieła Erny Rosenstein, Marii Jaremy i Jerzego Nowosielskiego, poszerzające opowieść o związki designu, architektury i sztuki. Wystawa obejmuje prace m.in. Jana Kurzątkowskiego, Bohdana Lacherta, Teresy Kruszewskiej, Marii Chomentowskiej, Julii Keilowej, Romana Modzelewskiego, Władysława Winczego, Zbigniewa Horbowego, Wojciecha Zamecznika, Aleksandra Kuczmy, Katarzyny Kobro, Władysława Strzemińskiego i Edwarda Krasińskiego.
Tytuł wystawy nawiązuje do tekstu Ireny Krzywickiej z 1948 roku, w którym „walka o piękno” oznaczała również walkę o jakość życia i budowanie nowoczesnego społeczeństwa poprzez sztukę, architekturę i wzornictwo. Modernizm przedstawiony zostaje więc nie jako zamknięty styl, lecz jako sposób myślenia o człowieku, materiale, technologii i przyszłości.
Warszawska odsłona stawia pytanie, czego z tego dziedzictwa możemy nauczyć się dziś – w epoce nadprodukcji i nadmiaru. W centrum pozostają kwestie trwałości, odpowiedzialności za materiały, jakości oraz rzeczywistych potrzeb człowieka.
Wystawa prezentowana w Willi Gawrońskich, Al. Ujazdowskie 23, Warszawa
Tekst: na podstawie materiałów prasowych Fundacji Visteria