Między innymi gniazdo wron pochodzące ze słynnej instalacji Joanny Rajkowskiej zatytułowanej Pozdrowienia z Alei Jerozolimskich znajdzie swoje miejsce w Ogrodach Królewskich Zamku Królewskiego na Wawelu. Wystawa zatytułowana Wkrótce wszystko się zmieni jednej z najważniejszych polskich artystek współczesnych, znanej z realizacji w przestrzeni publicznej oraz projektów badających relacje między człowiekiem, środowiskiem i pamięcią miejsca, została pomyślana jako subtelna ingerencja w historyczną przestrzeń terenów zielonych. Sztuka współczesna splata się tu z krajobrazem, geologią i historią Wawelu.
Inspiracją teoretyczną dla wystawy stały się idee filozofa i teoretyka ekologii Timothy’ego Mortona – zwłaszcza jego refleksja nad tzw. hiper obiektami, koncepcją „ekologii bez natury” oraz splątaniem bytów ludzkich i nieludzkich.
Wystawa prowadzi widza przez kilka powiązanych ze sobą poziomów doświadczeń: od refleksji nad nielinearnością czasu, przez spotkanie z kruchością życia, aż po konfrontację z geologicznym trwaniem materii. Narracja ekspozycji rozwija się w przestrzeni zielonej wawelskiego wzgórza niczym powolny proces – bez jednoznacznego początku i zakończenia.
Jedną z kluczowych prac prezentowanych na wystawie jest instalacja dźwiękowa Pisklę – przeskalowane jajo ptaka – kosa. Praca koncentruje się na momencie narodzin – chwili wykluwania się życia z jajka. Widz nie ogląda tego procesu, lecz doświadcza go poprzez dźwięk i wibrację: rytm serca rozwijającego się pisklęcia staje się impulsem do somatycznej synchronizacji. Instalacja nie funkcjonuje jako symbol czy metafora, lecz jako doświadczenie cielesne. Aby jej doświadczyć, trzeba się zatrzymać, pochylić, wsłuchać.
Tytułowa realizacja Wkrótce wszystko się zmieni rozpoczyna się już w przestrzeni dziedzińca zewnętrznego, gdzie uwagę zwiedzających przykuje kryształ/minerał częściowo wkopany w ziemię. Elementy te odnoszą się do geologicznego czasu Wawelu – czasu znacznie przekraczającego ludzką historię.
Minerały funkcjonują tu nie jako dekoracja czy symbol, lecz jako byty działające w czasie, uczestniczące w relacjach z otoczeniem. Instalacja przywołuje również ideę ośrodka energii – przeniesioną z ciała człowieka do ciała ziemi. Widzowie mogą doświadczać tej pracy poprzez bliskość, dotyk i kontemplację.
Słowo „wkrótce” w tytule nabiera w tym kontekście szczególnego znaczenia. Odnosi się nie do ludzkiego kalendarza, lecz do skali czasu geologicznego, w którym zmiana jest nieuchronna.
Kuratorka wystawy: dr Bogumiła Wiśniewska
Źródło: materiały prasowe Zamku Królewskiego na Wawelu
fot. pinacoteca.pl
