Każdego dnia wydarza się ten sam cud. Słońce pojawia się nad horyzontem, przemierza niebo i znika. Powtarzalność tego procesu sprawia, że niemal przestaliśmy Je zauważać. A przecież to właśnie od Niego zależy niemal wszystko: rytm naszych ciał, wzrost roślin, obieg wody, zmienność pór roku, a w konsekwencji również historia ludzkich cywilizacji. Każdy wschód i każdy zachód są zarazem początkiem i końcem, obietnicą trwania i przypomnieniem o przemijaniu.
sunrise_sunset wyrasta z wieloletniej fascynacji kuratorki wystawy – Emilii Orzechowskiej – Słońcem jako źródłem światła, energii, wyobrażeń i mitów. Nie interesuje nas jednak wyłącznie gwiazda znajdująca się w centrum Układu Słonecznego. Bardziej pociąga nas wszystko to, co powstaje w jej świetle – obrazy, wspomnienia, rytuały, emocje, idee i marzenia. Słońce staje się tutaj nie tyle tematem, ile soczewką pozwalającą spojrzeć na współczesność z wielu różnych perspektyw.
Od początku ludzkiej historii światło było czymś więcej niż zjawiskiem fizycznym. Łączono je z wiedzą, objawieniem, nadzieją i transcendencją. W architekturze świątyń wyznaczało kierunki modlitwy, w sztuce stawało się symbolem duchowego przebudzenia, a w nauce otwierało drogę do poznania świata. Jednocześnie pozostawało siłą nieokiełznaną – zdolną zarówno podtrzymywać życie, jak i je niszczyć.
To właśnie ta podwójna natura Słońca staje się jednym z głównych tematów wystawy. Życiodajna energia spotyka się tutaj z doświadczeniem kryzysu klimatycznego, zachwyt nad naturą z lękiem przed jej destabilizacją, a fascynacja postępem technologicznym z pytaniami o granice wzrostu i eksploatacji zasobów planety. Światło nie jest wyłącznie metaforą dobra. Potrafi oślepiać, wypalać i ujawniać to, co nie zawsze chcielibyśmy zobaczyć.
Przestrzeń Galerii EL wydaje się dla tych rozważań miejscem szczególnym. Dawny kościół dominikański od stuleci pozostaje architekturą zaprojektowaną wokół światła. W gotyckich świątyniach promienie wpadające przez okna nie pełniły jedynie funkcji użytkowej – były materialnym znakiem obecności czegoś większego niż człowiek. Dziś, pozbawiona funkcji sakralnej przestrzeń galerii nadal zachowuje ten szczególny potencjał. Staje się miejscem kontemplacji, obserwatorium światła i energii oraz laboratorium wyobraźni.
Prezentowane na wystawie prace tworzą wielogłosową opowieść o różnych wymiarach doświadczenia solarnego. Pojawiają się tu refleksje dotyczące natury i ekologii, czasu i pamięci, technologii, cielesności, duchowości oraz relacji człowieka z otaczającym go środowiskiem. Światło funkcjonuje raz jako materiał, innym razem jako symbol, narzędzie, ślad lub bohater opowieści. Poszczególne realizacje układają się w rodzaj współczesnego pejzażu rozciągniętego pomiędzy świtem a zmierzchem.
Istotnym elementem projektu jest dialog pomiędzy różnymi pokoleniami twórców. Współczesne realizacje spotykają się z dziełami pochodzącymi z kolekcji Centrum Sztuki Galeria EL, przypominając, że światło od dekad pozostaje jednym z najważniejszych tematów sztuki współczesnej.
sunrise_sunsetjest zaproszeniem do zatrzymania uwagi na chwilę. Do spojrzenia w stronę źródła światła, które codziennie towarzyszy nam tak długo, że niemal przestaliśmy je dostrzegać. Do doświadczenia sztuki jako miejsca “ogrzewania” wyobraźni, gromadzenia energii i wspólnego „naświetlania się” obecnością innych.
Osoby artystyczne: Jan Barba, Olaf Brzeski, Maciej Cholewa, Kinga Dobosz, Zuza Dolega, Przemysław Garczyński, Zuza Golińska, Maurycy Gomulicki, Nicolas Grospierre, Elżbieta Jabłońska, Kornel Janczy, Klaudia Janikowska, Agnieszka Kalinowska, Andrzej Karmasz, Jakub Kosecki, Wojciech Kotwicki, Edyta Kowalewska, Anna Królikiewicz, Igor Kubik, Linda Lemon, Zuzanna Michalska, Patrycja Orzechowska, Piotr Pawlak, Mateusz Pęk, Jacek Prościński, Ilya Sadovskiy, Grażyna Smalej, Paweł Sobczak, Stach Szumski, Tomasz Wichrowski
Ze specjalnym udziałem: Macarena Ruiz-Tagle oraz prezentacją prac z kolekcji MMA Centrum Sztuki Galeria EL: Rupprecht Geiger, Hans Herbert Hartwieg, Ewerdt Hilgemann, Jerzy Kałucki, Karl Georg Pfahler
Kuratorka: Emilia Orzechowska
Źródło: materiały prasowe Centrum Sztuki Galeria EL
