Czy plakat w Polsce drugiej połowy XX wieku był wyłącznie męską domeną? Czy w kraju, w którym zrodziło się zjawisko określane do dziś szumnie brzmiącą nazwą polska szkoła plakatu, nie było kobiet tworzących plakaty? Można odnieść takie wrażenie, przeglądając liczne publikacje poświęcone historii polskiego plakatu i szerzej, projektowaniu graficznemu. Również na wystawach jeszcze do niedawna autorki plakatów i ich prace były pomijane. Tymczasem od drugiej połowy lat czterdziestych do połowy lat sześćdziesiątych, w okresie rozkwitu polskiej szkoły plakatu, a także w kolejnych dekadach XX wieku, plakat uprawiały artystki plastyczki – absolwentki Akademii Sztuk Pięknych warszawskiej i krakowskiej oraz wyższych szkół plastycznych w Katowicach, Łodzi, Poznaniu, Gdańsku i innych miastach. W większości przypadków obroniły na swojej uczelni dyplom z plakatu (kilkanaście w pracowniach plakatu prowadzonych w warszawskiej ASP przez Henryka Tomaszewskiego i Józefa Mroszczaka).
Duża reprezentacja kobiet w plakacie okresu PRL-u i ich liczne projekty na wysokim poziomie nie znajdują jednak odzwierciedlenia w historiografii polskiego plakatu. W opracowaniach naukowych, na wystawach i w katalogach ekspozycji poświęconych plakatowi drugiej połowy XX wieku autorki plakatów pomijane są niemal całkowicie; kiedy przestały być aktywne zawodowo, emigrowały lub umierały – całkowicie znikały z pola sztuki i historii plakatu. Choć w ostatnich kilku latach zaczęto przełamywać ten schemat wykluczenia, nadal wiedza o polskich artystkach tworzących plakaty i ich dorobku z czasów PRL-u jest dalece niepełna. Wystawa Re/Wizje… pozwoli zmienić – przynajmniej w pewnym zakresie ten stan rzeczy. Oprócz plakatów uznanych twórców zaprezentowane na niej będą plakaty dwudziestu jeden artystek; udokumentowana zostanie ich kariera zawodowa a biogramy znajdą się w katalogu.
Zaprezentowanie plakatów artystek zestawionych z plakatami artystów – ich nauczycieli, kolegów, mężów – pozwala na uzmysłowienie, że tworzyły one na takim samym poziomie, a ich prace są częścią historii polskiego plakatu PRL-u.
Tytuł wystawy sygnalizuje potrzebę uzupełnienia i skorygowania stanu wiedzy, a także ponownej oceny i zmiany optyki w ocenie polskiego plakatu PRL-u, w tym plakatu filmowego. Sygnalizuje konieczność uwzględnienia szerszej perspektywy – włączenia do polskiej szkoły plakatu prac autorstwa artystek z lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych, które działając w tym samym czasie co „mistrzowie” współdecydowały o jej obliczu. Ich plakaty i podejście do procesu tworzenia (wykonania zlecenia) odzwierciedlają najlepsze cechy przypisywane tzw. „polskiej szkole”: inwencję, indywidualizm, intelektualny charakter i realizację przy wykorzystaniu wszechstronnych umiejętności warsztatowych.
Na wystawie zaprezentowano 114 plakatów filmowych z lat 1954-1982 autorstwa polskich artystek i artystów. Zapowiadają one nie tylko filmy rodzimej produkcji, ale podejmują także próbę dialogu z kinematografią krajów całego świata.
Ekspozycja obejmie plakaty autorstwa m.in. Liliany Baczewskiej Lampert, Hanny Bodnar, Romana Cieślewicza, Wojciecha Fangora, Ewy Frysztak, Anny Huskowskiej, Marii Ihnatowicz, Jolanty Karczewskiej, Joanny Krzymuskiej-Stokowskiej, Jana Lenicy, Eryka Lipińskiego, Marii Syskiej, Waldemara Świerzego, Henryka Tomaszewskiego, Bronisława Zelka. Prace te są świadectwem intrygujących konceptów projektowych i zaskakujących nawiązań do zapowiadanych filmów, a niekiedy ich autorską interpretacją lub swoistą recenzją w formie wizualnej metafory czy rebusu.
Wystawa prezentowana w Galeria Sztuki Nowoczesnej, ul. Mennica 8, Wyspa Młyńska
Kuratorka: dr hab. Katarzyna Kulpińska
Źródło: materiały prasowe Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy
