Praca Memesis Karoliny Jarzębak (1990) podejmuje refleksję nad współczesnymi narracjami kryzysu, katastrofy i końca świata. Artystka łączy w swojej kompozycji różne motywy, takie jak symbole religijne, teorie spiskowe, elementy popkultury i kulturę internetową. Powstaje w ten sposób wielowarstwowy obraz lęków i napięć charakterystycznych dla XXI wieku.
Zastosowanie intarsji (technika łączenia kawałków drewna), historycznie związanej z reprezentacją porządku, ciągłości i władzy, zostaje tu celowo przez artystkę odwrócone i wykorzystane do opisu rozpadu, nadmiaru i dezorientacji. Pojawiają się meme coins (kryptowaluty oparte na memach), symbolizujące kruchość nadziei i zmienną wartość w świecie cyfrowym. Rozgniewany wojak, jeden z pierwszych memów internetowych, przywołuje uniwersalną złość i frustrację. Piramida nowego porządku świata odnosi się do teorii spiskowych i obsesji kontroli. Człowiek-stonoga po mutacjach genetycznych ukazuje lęk przed ingerencją technologii w naturę. Artystka splata sacrum z popkulturą, ukazując np. anioły o oczach bohaterów anime czy postać wstającą z martwych, otwierającą trzecie oko. W pracy pojawiają się także jeźdźcy Apokalipsy i motyw tradwife (kobiety w tradycyjnym modelu rodziny), które łączą religijną ikonografię z fantazmatem powrotu do „naturalnego porządku”.
Wszystkich bohaterów obserwujemy z perspektywy deski rozdzielczej samochodu i prowadzącej go osoby. To postać funkcjonująca w świecie kryzysu, bliska estetyce postapokaliptycznych narracji popkultury. Jej ruch i jazda, podobnie jak dla bohaterów filmowej serii Mad Max, stają się strategią przetrwania i gestem oporu wobec chaosu. Długie paznokcie – element osobistej mitologii Jarzębak, są metaforą pragnienia życia i trwania mimo rozpadu. Widniejące na kierownicy motywy uroborosa, węża pożerającego własny ogon i Syzyfa symbolizują jednocześnie nieskończoność wysiłku oraz brak perspektywy ostatecznego rozwiązania. Praca nie przedstawia apokalipsy jako jednorazowego wydarzenia. To trwały stan psychiczny, w którym jednostka zmuszona jest poruszać się w świecie przesyconym obrazami i informacjami. Memesis należy więc odczytać jako refleksję nad kondycją egzystencjalną współczesnego człowieka.
Klucz w Zamku to spotkania na żywo z polskimi artystkami i artystami w przestrzeni ekspozycyjnej Zamku. Podczas wydarzenia wybrane dzieło sztuki współczesnej, zestawione z muzealną kolekcją, wchodzi z nią w intrygujący dialog, ujawniając ciekawe związki i zapożyczenia.
Praca prezentowana w Nowej Sali Poselskiej
Kuratorka: Monika Przypkowska
Źródło: materiały prasowe Zamku Królewskiego w Warszawie
