W ramach cyklu Postój ze Sztuką w przestrzeni miejskiej zaprezentowana została wystawa Natalii Sary Skorupy (1999) pod tytułem Kura domowa. Reprodukcje obrazów artystki pojawią się na ośmiu kaliskich przystankach autobusowych. Artystka zabiera w nich głos w sprawie miejsca kobiet w pejzażu polskiej rzeczywistości społeczeństwie oraz sposobów, w jakie definiowane są patriotyzm i granice narodowej wspólnoty.
Bohaterką obrazów jest zanurzona w codzienności kobieta. Spotykamy ją w kuchni, na zakupach, w relacjach z innymi, w chwilach lęku, wstydu – i gniewu. Nosi charakterystyczny biało-czerwony dres. Wygląda w nim, jakby należała do narodowej reprezentacji w jakiejś dyscyplinie. I rzeczywiście – artystka stworzyła tę bohaterkę jako reprezentantkę polskich kobiet, które konfrontują się z rzeczywistością działającą według patriarchalnych reguł. Postać tę można widzieć przez pryzmat alegorycznych przedstawień Polonii. Wiele historycznych personifikacji Polski ukazywano jako męczennicę, żałobnicę, ofiarę. Postać z obrazów artystki nie godzi się odgrywać ról, które napisała dla niej patriarchalna tradycja; jest buntowniczką gotową walczyć o swoją podmiotowość.
W obrazach z wystawy Kura domowa – podobnie jak w całej twórczości Natalii Sary Skorupy – powraca motyw przemocy. Jej źródłem są realia życia codziennego, ekonomiczne nierówności, polityka karmiąca się negatywnymi emocjami, relacje rodzinne, patriarchat pokazujący kobietom „gdzie jest ich miejsce”, mechanizmy dyskryminacji osób wykluczanych jako „inne”. Artystka nie godzi się na rolę biernej ofiary. Przejmuje język przemocy, odwraca jego znaczenie, zmienia go w narzędzie krytyczne – w artystyczne medium. Przemoc pokazana poza kontekstem, w którym istnieje na nią społeczne przyzwolenie, zostaje zdemaskowana i obnażona: to początek jej końca.
Natalia Sara Skorupa deklaruje się jako patriotka. Nie godzi się na monopol na miłość do ojczyzny, do którego pretensje rości sobie patriarchalny, szowinistyczny nacjonalizm. Dres, który nosi postać z obrazów, nawiązuje nie tylko do barw narodowych, lecz również do kultury queer, której uczestniczką jest artystka. Artystka żąda prawa do patriotyzmu dla siebie – homoseksualnej młodej Polki – nie tylko w imieniu własnym, lecz również w imię polskości pojętej jako przestrzeń wspólnoty, a nie wykluczenia i przemocy.
Cykl Postój ze Sztuką przenosi sztukę współczesną do przestrzeni codziennego życia, zachęcając mieszkańców do spotkania z artystycznym komentarzem dotyczącym aktualnych problemów społecznych. Wystawa Natalii Sary Skorupy jest zaproszeniem do refleksji nad tym, kto dziś może reprezentować wspólnotę i jakie doświadczenia składają się na współczesną polskość.
Kurator: Stach Szabłowski
Źródło: materiały prasowe Galerii Sztuki im. Jana Tarasina w Kaliszu
