Wystawa Krajobrazy braku prezentuje rozwijane od 2018 roku przez Martynę Miller wielowarstwowe archiwum Braku Lasu. To projekt badawczo-artystyczny realizowany w odpowiedzi na nawałnicę z sierpnia 2017 roku, która zniszczyła tysiące hektarów Borów Tucholskich i głęboko naznaczyła życie lokalnych społeczności. Przedsięwzięcie dokumentuje zarówno materialne ślady katastrofy ekologicznej, jak i społeczne oraz emocjonalne konsekwencje tego wydarzenia.
Na ekspozycję składają się obiekty znalezione w terenie, drewno i artefakty z ponawałniczych zgliszcz, prace ceramiczne, obrazy, fotografie, teksty, materiały filmowe oraz dokumentacje działań performatywnych i społecznych. Archiwum ma charakter wielowymiarowy. Łączy dokument, praktyki artystyczne i spekulatywne myślenie o przyszłości. Zebrane ślady stają się impulsem do tworzenia nowych narracji o krajobrazie, pamięci i regeneracji.
Centralnym elementem wystawy jest wielkoformatowa panorama przedstawiająca Kopiec Braku Lasu. To rzeźba-pomnik usypana z powalonych korzeni, pni i fragmentów drzew. Znajduje się w pobliżu wsi Suszek, w samym epicentrum nawałnicy. Kopiec pełni funkcję eko-pomnika: upamiętnia katastrofę, a jednocześnie tworzy przestrzeń dialogu, obserwacji i czułej, pozahierarchicznej relacji z regenerującym się ekosystemem. Od 2022 roku teren wokół Kopca ma status ogniska biocenotycznego. Stał się miejscem badań nad procesami zachodzącymi na styku rozkładu i odradzania. Wystawa dopełnia tę przestrzeń fotografiami, materiałami wideo i dokumentacjami spotkań inicjowanych przez artystkę.
Miller świadomie nawiązuje do tradycji kopców-pomników historycznych: od dawnych mogił i dziewiętnastowiecznych form pamięci, po Kopiec Powstania Warszawskiego usypany z gruzów zburzonego miasta. Przenosi tę logikę na materię ekologicznej katastrofy. Gruzy lasu — wyrwane korzenie i martwe pnie — traktuje jako szczątki, jako ciało lasu. Jego zniknięcie odsłoniło pustkę w krajobrazie, ale także rozpad lokalnych mitologii, systemów wartości i codziennych praktyk. Taki gest otwiera pytania o nowe modele upamiętniania. Jak stworzyć pomnik dla krajobrazu? Jak pamiętać las, który został zrównany z ziemią? Czy możliwa jest żałoba po krajobrazie?
Miejsce ekspozycji: BGSW / Ustka, ul. Zaruskiego 1a
Kurator: Tomek Pawłowski-Jarmołajew
Źródło: materiały prasowe Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej
