Jako ruch artystyczny i polityczny surrealizm miał zasięg międzynarodowy i wyznawał poglądy internacjonalistyczne. Zakorzeniony w sztuce i literaturze, miał znacznie szersze ambicje: zrewolucjonizować społeczeństwo i na nowo zdefiniować samo życie. „«Przekształcić świat» – powiedział Marks; «zmienić życie» – powiedział Rimbaud: dla nas te dwa cele stanowią jedno” – oświadczył André Breton w 1935 roku.
Od momentu pojawienia się w latach 20. XX wieku surrealiści zmagali się z wieloma programami politycznymi, które były sprzeczne z ideałami równości i wolności. Potępiali europejskie projekty kolonialne, organizowali się przeciwko faszystom, walczyli w hiszpańskiej wojnie domowej, dołączali do ruchu oporu podczas drugiej wojny światowej – by zostać uznanymi przez nazistów za zdegenerowanych, zmierzyć się z internowaniem lub prześladowaniami, a ostatecznie uciekać z Europy lub ginąć na polach bitew lub w obozach. Ich opór był samą sztuką. Poprzez poezję, malarstwo, fotografię, kolaż i organizację wystaw starali się ujawnić wady rzekomo racjonalnego przesłania rzekomo racjonalnej cywilizacji Zachodu.
Gdy faszyzm zyskiwał na sile w Europie, gdy postępowała nazifikacja Niemiec, gdy wybuchały wojny światowe i kolonialne – surrealiści nie ustępowali; protagonistami surrealizmu pozostawali radykalni w swoich wyborach ideologicznych i politycznych. Jednocześnie te wstrząsy zaowocowały niezwykłymi spotkaniami i prawdziwie globalną solidarnością: Praga solidaryzowała się z Coyoacán w Meksyku; Kair z Republiką Hiszpańską; Marsylia z Fort-de-France na Martynice; Portoryko i Paryż z Chicago; a Londyn z Nowym Jorkiem. Myśl i działanie surrealistów charakteryzowały się wszechogarniającą równoczesnością. W związku z tym wystawa rozwija się raczej jak na mapie niż na osi czasu. Celem jest tutaj przedstawienie surrealizmu jako międzynarodowego ruchu głęboko zaangażowanego w społeczeństwo i politykę – zgodnie z tym, jak postrzegali go jego członkowie.
Kuratorki i kuratorzy: Dorota Jarecka i Magda Lipska we współpracy ze Stephanie Weber, Adrianem Djukiciem, Karin Althaus oraz Pawłem Politem
Artystki i artyści: Jankiel Adler, Eileen Agar, Manuel Álvarez Bravo, Hans Arp, John Banting, Ezekiel Baroukh, Hans Bellmer, Erwin Blumenfeld, Marian Bogusz, Vladimír Boudník, Victor Brauner, André Breton, Emmy Bridgewater, Luis Buñuel, Claude Cahun (Lucy Schwob), Leonora Carrington, Laura Corsiglia, Zbigniew Dłubak, Óscar Domínguez, Inji Efflatoun, Max Ernst, Merlyn Evans, Emil Filla, Leonor Fini, František Foltýn, Esteban Francés, Wolfgang Frankenstein, Eugenio Fernández Granell, Thomas Samuel Haile, Stanley William Hayter, John Heartfield (Helmut Herzfeld), Jindřich Heisler, Werner Heldt, Georges Henein, Jacques Hérold (Herold Blumer), Karol Hiller, Hannah Höch, Kati Horna, František Janoušek, Ted Joans (Theodore Jones), Marion Kalter, Fouad Kamel, Tadeusz Kantor, Ida Kar, Katarzyna Kobro, Aleksander Krzywobłocki, Jerzy Kujawski, Wifredo Lam, Jean-Jacques Lebel, Johannes Lederer, Alfred Lenica, Jean Lurçat, Dora Maar (Henriette Théodora Markovitch), Conroy Maddox, René Magritte, Jeanne Mammen, André Masson, Roberto Matta, Leonore Mau, Willy Maywald, Jadwiga Maziarska, F.E. McWilliam, Mikuláš Medek, Katja Meirowsky, Kazimierz Mikulski, Lee Miller, Joan Miró, Marcel Moore (Suzanne Malherbe), Arturo Nathan, Amy Nimr, Wolfgang Paalen, Roland Penrose, Pablo Picasso, Pere Portabella, Alice Rahon (Paalen), Vilém Reichmann, Alain Resnais, Edith Rimmington, Erna Rosenstein, Alberto Sánchez, Hans Rudolf Schiess, Kurt Seligmann, Jerzy Skarżyński, Humphrey Spender, Jonasz Stern, Władysław Strzemiński, Jindřich Štyrský, Eva Sulzer, Marian Szulc, Bogusław Szwacz, Yves Tanguy, Karel Teige,, Hervé Télémaque, Franciszka Themerson, Stefan Themerson, Václav Tikal, Toyen (Marie Čermínová), Heinz Trökes, Raoul Ubac, Remedios Varo, Alois Wachsman, Wols (Alfred Otto Wolfgang Schulze), Wo-Ti (Kati Horna i Wolf Hamburger), Ramses Younan, Enrique Zañartu, Unica Zürn, Teresa Żarnower
Źródło: materiały prasowe Muzeum Sztuki Nowoczesnej
