Muzeum jest jedyną instytucją muzealną w Polsce poświęconą w całości historii architektury oraz architekturze współczesnej. Organizatorem instytucji jest Gmina Wrocław. Muzeum realizuje programy i wydarzenia adresowane do architektów, historyków i szerokiej publiczności. Przygotowuje wystawy poświęcone architekturze, a także sztuce użytkowej, malarstwu i grafice. Większości wystaw towarzyszą publikacje w formie opracowań naukowych, katalogów lub folderów. Muzeum współpracuje z władzami miasta przy ochronie i rewitalizacji architektonicznego dziedzictwa Wrocławia.
Muzeum powstało w 1965 roku, początkowo jako oddział Muzeum Miasta Wrocławia, i działało wówczas pod nazwą Muzeum Architektury i Odbudowy. Początkowo celem muzeum było przede wszystkim pozyskiwanie i inwentaryzowanie ocalałych resztek detali architektonicznych, pochodzących z budynków zrujnowanych podczas wojny. Najcenniejsze z nich zostały zgromadzone na stałej, powiększanej z biegiem czasu ekspozycji w Sali Romańskiej.
Muzeum mieści się w zabytkowym zespole dawnego klasztoru Bernardynów, wzniesionym w drugiej połowie XV i na początku XVI wieku. Kompleks klasztorny uległ poważnym zniszczeniom podczas II wojny światowej i przez blisko dwie dekady pozostawał w częściowej ruinie. Odbudowa zabudowań klasztornych, prowadzona od 1960 roku według projektów architekta Edmunda Małachowicza, zakończyła się ostatecznie w 1974 roku oddaniem do użytku dawnego kościoła św. Bernardyna ze Sieny, w którym znajduje się główna sala wystawiennicza muzeum.
Z czasem muzeum rozszerzyło swoje zainteresowania na obszar całej Polski, poświęcając więcej uwagi architekturze współczesnej. Zaczęto również gromadzić muzealia dotyczące architektury modernistycznej z czasów międzywojennych.
W 1971 roku muzeum usamodzielniło się i zostało przemianowane na Muzeum Architektury we Wrocławiu. Jako jedna z pierwszych instytucji tego typu na świecie, stało się współzałożycielem Międzynarodowej Konfederacji Muzeów Architektury (ICAM), która dzisiaj skupia już ponad sto organizacji działających na niemal wszystkich kontynentach.
W 2000 roku muzeum przejęło zbiory dawnego Archiwum Budowlanego Miasta Wrocławia, obejmujące ponad 150 tysięcy projektów budowli wrocławskich, powstałych od początku XIX wieku do 1945 roku.
Zaczątek kolekcji Muzeum Architektury stanowiły detale architektoniczne pochodzące ze średniowiecznych budowli wrocławskich, zniszczonych podczas drugiej wojny światowej. Jedynie niewielka część zbiorów została odziedziczona po przedwojennym Śląskim Muzeum Przemysłu Artystycznego i Starożytności, którego lapidarium od 1928 roku mieściło się w dawnym klasztorze Bernardynów – obecnej siedzibie Muzeum Architektury.
Z czasem kolekcja powiększała się o kolejne eksponaty z różnych epok, głównie dzięki przekazom Wojewódzkiego i Miejskiego Konserwatora Zabytków, a także dzięki darom osób prywatnych i regularnie dokonywanym zakupom. Zabytki pozyskiwano również w drodze działań ratunkowych, prowadzonych w zdewastowanych lub przeznaczonych do rozbiórki wrocławskich kamienicach oraz zrujnowanych śląskich dworach i pałacach.
Dziś, obok kamiennych detali architektonicznych, na kolekcję składają się także wyroby rzemiosła artystycznego (między innymi witraże, piece, ceramika architektoniczna i stropy), rzeźba drewniana, bogate zbiory grafiki od średniowiecza do XX wieku, liczne projekty architektoniczne, fotografie, dzieła współczesnej plastyki, wyroby wzornictwa przemysłowego oraz modele.
Źródło: materiały prasowe Muzeum Architektury we Wrocławiu
fot. pinacoteca.pl
