Wystawy Teresy (1955) i Andrzeja (1952) Wełmińskich, w tym Ignis fatuus prezentowana w BWA Ostrowiec Świętokrzyski, mają charakter scenograficzny; kolejne prace znajdują się jedna za drugą na podobieństwo stron w książce. Konstruowane przez nich instalacje są zbudowane z asamblaży, częściowo transparentnych wielkoformatowych obrazów i niby-zwykłych przedmiotów. Ich światy są niepokojąco oniryczne i mroczne, można się w nich zgubić, wniknąć w nie, co zdarzało się samemu Tadeuszowi Kantorowi. W tytułowym dziele Wełmińscy przywołują historię, co się stanie, jeśli tę metaforę potraktujemy dosłownie.

Ignis fatuus, oznacza po łacinie “błędny ognik”; był to świecący nocą roztańczony duch bagienny. Próby ich namalowania podejmowali m.in. Arnold Böcklin (1827-1901) i Hermann Hendrich (1854–1931). W błędnych ognikach doszukiwano się skrajności: czegoś przerażającego jak duchy nieochrzczonych lub pozytywnego jak oznaczenia drogi do skarbu. Wełmińscy w swoich działaniach poszukują takich niejednoznaczności, przeplatania się okrucieństwa z farsą. Co ciekawe, ten fenomen znany w folklorze na całym świecie, doczekał się naukowego wyjaśnienia. Wijące się nad torfowiskami płomienie okazały się powstawać w wyniku samozapłonu gazu. Wełmińskich w sztuce nie interesują racjonalne wyjaśnienia.

Poszczególne dzieła sztuki, w tym symbole, w które są zaopatrzone, migrują pomiędzy wystawami, spektaklami i życiem prywatnym artystów. Mają one swoją własną pamięć; są nośnikami, służącymi do zapisu doświadczeń artystycznych i emocji nie do wyartykułowania. Przykładowo, ostrowiecka publiczność dostrzeże nici wątków eksponowanych wcześniej na warsztatach teatralnych “In statu nascendi” i „Dźwignie Wyobraźni”, które Wełmińscy realizowali w Ostrowcu Świętokrzyskim w 2024 roku. Autoreferencyjność sztuki Wełmińskich czyni ją jeszcze bardziej zagadkową. Zdając sobie z tego sprawę, autorzy opatrują swoje dzieła komentarzami. Nie tłumaczą jednak wprost, jakie jest znaczenie poszczególnych prac – oferują klucz, który otworzy drzwi, prowadzące do kolejnych drzwi.

Zespół kuratorski: Justyna Łada, Robert Domżalski

Źródło: materiały prasowe BWA Ostrowiec Świętokrzyski