Hortus Deliciarum (z łac. Ogród rozkoszy) to opowieść splatająca duchowość, technologię i przemoc, prowadząca od świata cyfrowych pokus i nadmiaru ku próbie oczyszczenia i odkupienia. Wystawa nawiązuje do średniowiecznego rękopisu Hortus deliciarum Herrady z Landsbergu oraz Ogrodu rozkoszy ziemskich Hieronima Boscha. Od ogrodu jako przestrzeni duchowej kontemplacji i kompendium wiedzy, przez Boschowską fascynację ciałem, pożądaniem i zabawą, po współczesne, technologicznie produkowane pragnienia – ekspozycja pyta o naturę doświadczenia ciała i ducha zapośredniczonego przez maszyny, ekrany i odpadową materię.
Twórczość Kobiet Anten (Agata Konarska, Agata Lankamer), inspirowana mitem, magią, technologią oraz mechanizmami kontroli i władzy, spotyka się z kinetycznymi instalacjami Adama Martyniaka, ożywiającymi odpadowe minerały i odwołującymi się do świata roślin, energii oraz koncepcji głębokiego czasu. Ich wspólnym tematem są infrastruktury pragnienia – materialne i energetyczne systemy podtrzymujące przyjemność, pobudzenie, ale także przemoc i kontrolę.
Współczesne technologie jawią się tu jako skeumorfy dawnych narzędzi władzy: pod pozorem osobistego spełnienia powielają mechanizmy podporządkowania i kontroli. Deepfake’i, pornografia, sztuczna inteligencja i kultura nieustannego pobudzenia spotykają się ze średniowiecznymi obrazami grzechu, tortur, wstydu i pokuty. Cyfrowa przyjemność nie kończy się wraz z jej spełnieniem – przechodzi w nawyk, kompulsję i materialny ślad, pozostający długo po zaspokojeniu pragnienia.
Ekspozycja prowadzi przez „ogród na wspak” – przestrzeń nie wzrostu i odpoczynku, lecz tresury, kontroli i stopniowego wyciszenia. Hortus Deliciarum staje się tym samym ilustracją technognozy: splotu duchowości i technologii, w którym pragnienie transcendencji realizuje się dziś poprzez ekran, kabel i silnik. Poszukiwanie oczyszczenia nie oznacza ucieczki od materii, lecz próbę odnalezienia nowego początku w jej zużytej, odpadowej postaci.
Osoby artystyczne: Agata Konarska, Agata Lankamer, Adam Martyniak
Osoba kuratorska: Cezary Wicher
Tekst: na podstawie materiałów prasowych Galerii EL
