Fontanna piasku Dominiki Olszowy (1982) odnosi się do gwałtownych przemian zachodzących w centrum stolicy i transformacji Placu Centralnego.

Tytułowa fontanna interesuje artystkę nie jako urządzenie techniczne, lecz jako kulturowy symbol życiodajnej energii i nieodłączny element reprezentacyjnych przestrzeni publicznych. W dobie zmian klimatycznych jej znaczenie nabiera jednak nowego wymiaru. Fontanna, kojarzona z nadmiarem wody, staje się przypomnieniem o jej kurczących się zasobach. Ten paradoks stanowi punkt wyjścia dla pracy Olszowy. Charakterystyczny kształt tryskającego strumienia zostaje zatrzymany w kulminacyjnym momencie – woda zastyga, gęstnieje i przemienia się w piasek. Dynamiczny żywioł zostaje przełożony na statyczną, kruchą formę.

Zestawienie wody i piasku ma również wymiar ekologiczny. Oba materiały są intensywnie eksploatowanymi surowcami, a wydobycie piasku prowadzi do degradacji ekosystemów, wybrzeży i plaż. Rzeźba staje się więc symboliczną opowieścią o kruchości świata, przemijaniu oraz napięciu między naturą a urbanizacją. Przywołuje jednocześnie dziecięcy gest budowania z mokrego piasku i odnosi się do betonu – materiału, który ukształtował współczesne miasta.

Olszowy przewrotnie wykorzystuje konwencję oficjalnego pomnika. Zamiast trwałości, powagi i heroicznej narracji proponuje efemeryczną formę; zamiast upamiętnienia osoby czy wydarzenia – pomnik materiału, żywiołu i procesu przemian. Tymczasowo umieszczona na tarasie widokowym MSN-u rzeźba kontrastuje z geometryczną architekturą muzeum i zwraca uwagę na dynamiczny charakter współczesnego miasta.

Fontanna piasku afirmuje nietrwałość, próbując jednocześnie ją zatrzymać. Staje się współczesnym hołdem dla zanikających zasobów oraz wizualizacją napięcia między naturą, urbanizacją i przemijaniem. Docelowo praca ma znaleźć się w sadzawce na Placu Centralnym, gdzie jej obecność w bezpośrednim kontekście wody i jej możliwego braku nabierze szczególnie aktualnego znaczenia.

Zespół kuratorski: Jagna Lewandowska, Szymon Maliborski

Tekst: na podstawie materiałów prasowych Muzeum Sztuki Nowoczesnej