Wystawa Ilustrator moralista, prezentowana w ramach jubileuszowego cyklu Osiem i pół tygodnia z okazji 300. rocznicy urodzin Daniela Chodowieckiego, ukazuje artystę jako jednego z najwybitniejszych ilustratorów epoki oświecenia, którego twórczość wykraczała daleko poza funkcję dekoracyjną. Ryciny i rysunki Chodowieckiego stawały się narzędziem refleksji nad ludzkimi wyborami, relacjami społecznymi i obowiązującymi normami, realizując oświeceniowy postulat sztuki, która nie tylko dostarcza estetycznych przeżyć, lecz także kształtuje postawy obywatelskie.

Twórczość Chodowieckiego wyrasta z uważnej obserwacji codziennego życia. Artysta z humorem, ironią i przenikliwością przedstawia ludzkie słabości, takie jak próżność, afektacja czy bezrefleksyjne podążanie za modą, przeciwstawiając im wartości cenione przez oświecenie – rozsądek, umiar i autentyczność. W swoich ilustracjach, tworzonych do dzieł literackich, almanachów i kalendarzy, nie moralizuje wprost, lecz ukazuje bohaterów w sytuacjach wymagających wyboru między uczuciami, obowiązkiem i społecznymi oczekiwaniami, pozostawiając odbiorcy przestrzeń do samodzielnej oceny.

Istotnym tematem prezentowanych prac jest również sytuacja kobiet w XVIII wieku. Chodowiecki ukazuje społeczne role przypisywane kobietom, ograniczenia wynikające z obowiązujących konwenansów oraz napięcia między indywidualnymi aspiracjami a wymaganiami otoczenia. Dzięki temu jego dzieła stanowią nie tylko zapis obyczajów swojej epoki, lecz także uniwersalny komentarz do mechanizmów społecznych, które pozostają aktualne również współcześnie.

Ekspozycja przypomina sylwetkę artysty urodzonego w Gdańsku, który większość życia i kariery związał z Berlinem. Choć początkowo zajmował się malarstwem emaliowym i miniaturowym, największe uznanie zdobył jako grafik i ilustrator, stając się jednym z czołowych twórców swojej epoki oraz dyrektorem berlińskiej Akademii Sztuk. Wystawa ukazuje ponadczasowy wymiar jego twórczości, podkreślając jej wartość nie tylko jako świadectwa kultury XVIII wieku, lecz także jako inspirującego komentarza do współczesnych pytań o moralność, wolność jednostki i społeczną odpowiedzialność.

Kuratorki: Maja Mociewicz, Alicja Andrzejewska-Zając

Tekst: na podstawie materiałów prasowych MNG