W 2026 roku obchodzimy 300. rocznicę urodzin Daniela Chodowieckiego. Z tej okazji Muzeum Narodowe w Gdańsku przygotowało cykl wystaw zapoznających z najważniejszymi tematami jego twórczości. Pierwsza z nich mówiła o nowym oświeceniowym podejściu do rodziny, druga pokazuje wyjątkową społeczną wrażliwość i zmysł obserwacji Chodowieckiego.
Twórczość Chodowieckiego to niezwykle bogaty zapis życia społecznego drugiej połowy XVIII wieku. Tworząc cykle ilustracyjne do poczytnych wydawnictw beletrystycznych i naukowych oraz popularnych wówczas kalendarzy kieszonkowych, drobiazgowo oddawał detale strojów, wyposażenia wnętrz, architektury i obyczajów.
Poszukując inspiracji i malowniczych motywów, artysta często przemierzał berlińskie ulice. Uwieczniał ulubione miejsca spacerowe Berlińczyków, szkicując z natury najpopularniejsze formy wypoczynku i rekreacji. Rysował napotkanych mieszkańców i podpatrywał ich codzienność. Dokumentował sytuację miasta po wojnie siedmioletniej (1756–1763), której widocznym skutkiem na ulicach byli jeńcy i inwalidzi wojenni, żebracy, markietanki z dziećmi oraz intrygujący przedstawiciele poselstwa tureckiego przybyłego do Berlina w 1763 roku.
Chodowiecki potrafił wyjątkowo oddać rozmaitość typów ludzkich. Widoczna na jego szkicach i rysunkach mnogość postaci i fizjonomii świadczy o ponadprzeciętnej wrażliwości i zmyśle obserwacji. Rysował nie tylko przedstawicieli mieszczaństwa i arystokracji, pokazując różnorodność ówczesnego społeczeństwa.
Daniel Chodowiecki urodził się w Gdańsku, ale większą część życia spędził w Berlinie, dokąd wyjechał w wieku siedemnastu lat. Sztuką zajął się początkowo amatorsko, trudniąc się modnym wówczas malarstwem emaliowym i miniaturowym. Kształcił się w prywatnej akademii malarstwa Christiana Bernharda Rodego, aby zostać malarzem historycznym, jednak od około 1754 roku coraz częściej zwracał się ku grafice. Szybko zyskał uznanie jako sprawny rytownik, co przyniosło mu liczne i intratne zamówienia ilustratorskie. W 1764 roku Chodowiecki został członkiem berlińskiej Akademii Sztuk, a w 1797 roku objął stanowisko jej dyrektora.
Kolejne wystawy cyklu:
Daniel Chodowiecki. Ilustrator moralista (10 lipca – 6 września 2026)
Daniel Chodowiecki. Nauka, edukacja, reformy (11 września – 1 listopada 2026)
Wystawa prezentowana w Oddziale Sztuki Dawnej MNG, ul. Toruńska 1
Kuratorki: Maja Mociewicz, Alicja Andrzejewska-Zając
Źródło: materiały prasowe MNG
