Chopinowi Duda-Gracz.
Na przełomie XX i XXI wieku Jerzy Duda-Gracz, jeden z najpopularniejszych polskich malarzy swoich czasów, stworzył unikatową interpretację wszystkich dzieł Fryderyka Chopina.
Decyzję o przystąpieniu do pracy nad tym cyklem artysta długo konsultował z przyjaciółmi, w tym wybitnym kompozytorem Wojciechem Kilarem. Przed przystąpieniem do pracy wielokrotnie przesłuchiwał nagrania muzyki Chopina, z których faworyzował interpretacje Janusza Olejniczaka. Prace nad cyklem Chopinowi trwały cztery lata (1999-2003), kolekcja liczy 295 obiektów. Etiudy, Pieśni i Preludia powstały w technice akwarelowej, jako „lżejsze” kompozycje, a pozostałe interpretacje w technice olejnej. Z użyciem tempery i akrylu Duda-Gracz stworzył Całuny, malowane na dużych kawałkach tkanin, dedykowane utworom zaginionym.
Cykl został podzielony na piętnaście części, z których pierwszą stanowią Ballady. W okresie romantyzmu te formy literackie, rozsławione przez Goethego, były niezwykle popularnym gatunkiem poezji. Drugą cześć rozdziału stanowią Etiudy. Malarz stworzył łącznie 29 prac interpretujących ten fragment twórczości kompozytora. Kolejne części cyklu stanowią interpretacje chopinowskich improwizacji, utworów Impromptu, których kompozytor skomponował cztery. Czwartą częścią interpretacji chopinowskich są Mazurki, którym malarz poświęcił 58 płócien. Piąty tom cyklu poświęcony został Nokturnom. Kolejna część to Preludia. Chopin skomponował te utwory w latach 1838-1839 będąc ze swoją ukochaną George Sand i jej dziećmi na Majorce. Ósmą część cyklu stanową Ronda zinterpretowane na czterech dużych olejnych obrazach. Ronda Chopina łączą wirtuozowskie faktury z tematyką ludową. Kolejnym rozdziałem są Scherza. Nastrojowość tych obrazów bliska jest Nokturnom. „Scherzo” w języku włoskim oznacza „żart”, jednak w twórczości Chopina gatunek ten nigdy nie przybiera formy lekkiej. Rozdział dziesiąty kolekcji wypełniają Sonaty, którym Duda-Gracz poświęca trzy poliptyki. Zgoła odmienną wymowę mają prace należące do jedenastej części cyklu, tj. Walców. O tych utworach Chopina Robert Schuman rzekł mawiać „arystokratyczność od pierwszej do ostatniej nuty”. Kolejnym rozdziałem są Wariacje, a trzynastą i czternastą cześć cyklu stanowią pojedyncze utwory Chopina skomponowane z różnych okazji. Na tę część cyklu składają się łącznie 53 obrazy, wśród których znalazły się m.in. interpretacje pieśni kompozytora oraz obydwu koncertów – opus magnum jego twórczości.
Malarskie interpretuje twórczości Fryderyka Chopina powstały w 92 miejscowościach zarówno tych bliskich malarzowi jak Łagów czy Kamion, jak i tych ważnych dla kompozytora – Antonin czy Żelazowa Wola. Jerzy Duda-Gracz nie doczekał pierwszego pokazu swojej unikatowej kolekcji, który zorganizowała Fundacja Conspero w ramach XV Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. F. Chopina w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej.
Tekst: dr Andrzej Giza
Kuratorzy: Agata Duda-Gracz, Stanisław Sianko
Źródło: materiały prasowe Pałacu Sztuki
