Muzeum Miejskie otwarto w Bydgoszczy w 1923 r. Pierwsze dzieła sztuki zakupiono do Muzeum z inicjatywy prezydenta miasta Bernarda Śliwińskiego (1883 – 1941) do powstającej galerii obrazów. Zwrócono przy tym uwagę na pierwiastki rodzimej twórczości tkwiące w tradycji miasta. Dlatego utworzono kolekcję prac bydgoszczanina Maksymiliana Antoniego Piotrowskiego w ramach ogólnej galerii malarstwa polskiego. Rozpoczęto również poszukiwanie pamiątek cechowych. Objęcie w 1925 r. stanowiska dyrektora przez Tadeusza Dobrowolskiego (1899 – 1984) wybitnego historyka sztuki, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, spowodowało intensywny rozwój działu sztuki. Wydany w 1929 r. katalog Miejskiej Galerii obejmuje już 195 obrazów i 28 rzeźb oraz 96 nazwisk na liście twórców.
W kwietniu 1937 roku wdowa po Leonie Wyczółkowskim przekazała do Muzeum Miejskiego, zgodnie z wolą artysty, zbiór jego prac – olei, akwarel, pasteli, rysunków i grafik oraz pamiątek osobistych, wyposażenia pracowni i mebli – łącznie 942 pozycje. Niemal równocześnie, dzięki staraniom dr. Witolda Bełzy, wybitny rzeźbiarz i rektor krakowskiej ASP Konstanty Laszczka ofiarował kolekcję rzeźb. Obok gromadzenia zbiorów muzeum prowadziło intensywną działalność wystawienniczą. Władze Bydgoszczy chciały bowiem udostępnić mieszkańcom pamiątki z przeszłości miasta, zapoznać ze sztuką polską, uaktywnić twórców miejscowych. Oprócz ekspozycji stałej Muzeum zorganizowało w latach 1923 – 1939 około 120 wystaw czasowych. Pomyślny rozwój placówki przerwał wybuch II wojny światowej.
Władze wyzwolonej Bydgoszczy przeznaczyły na siedzibę Muzeum budynek byłej Lecznicy Miejskiej przy ul. Gdańskiej 4. Po wykonaniu niezbędnych prac adaptacyjnych, w 1946 r., otwarto Muzeum Miejskie imienia Leona Wyczółkowskiego. W miarę powiększania się zbiorów, budynek przy Gdańskiej 4 stawał się zbyt ciasny. Nowe możliwości lokalowe przyniósł początek lat 60. Po pożarze spichrzy przy ul. Grodzkiej, władze miasta postanowiły w dwóch, z trzech pozostałych, umieścić część zbiorów. Po przeprowadzeniu wielu prac adaptacyjnych oddano je do użytku w lipcu 1964 r. Nowe przestrzenie wystawiennicze otworzyły się w 1975 r., kiedy powstała koncepcja przejęcia na potrzeby muzealne Wyspy Młyńskiej. Obecnie Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego dysponuje na tym terenie pięcioma budynkami.
Obecnie MOB jest placówką wielodziałową, tworzą go cztery działy merytoryczne z przypisanymi im pracowniami i galeriami: sztuki, historii, archeologii, historii techniki. Kluczowym etapem rozwoju Muzeum było otwarcie kolejnego oddziału – Exploseum oraz Centrum Edukacji Muzealnej.
Budynki MOB:
Gmach Główny, ul. Gdańska 4
Galeria Sztuki Nowoczesnej, ul. Mennica 8
Dom Leona Wyczółkowskiego, ul. Mennica 7
Apteka Pod Łabędziem, ul. Grodzka 7-11
Spichrze nad Brdą, ul. Grodzka 7-11
Zbiory Archeologiczne, ul. Mennica 2
Europejskie Centrum Pieniądza, ul. Mennica 4
Exploseum, ul. Alfreda Nobla
Źródło: materiały prasowe Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy
fot. materiały prasowe Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy / storna FB muzeum
